Hekim Haber.com - Yükseköğretim Kanunu değişti: Yılda 2 kez doçentlik sınavı yapılacak

Yeni kurulan üniversitelerde öğretim üyelerinin emeklilik yaşını yükselten kanun yürürlüğe girdi.

Helin Aygün / Medimagazin

Yeni düzenlemeye göre, 2006 yılından sonra kurulan devlet üniversitelerinde görev alan öğretim üyeleri 31 Aralık 2015 tarihine kadar, 72 yaşında emekli olabilecek. Getirilen yeni düzenlemeyle yeni kurulan üniversitelere rektör atanması sırasında yaşanan krizlerin de önüne geçilecek.
Öğretim üyeliğine yükseltme ve atamalara ilişkin koşulların 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na uyumsuz olması nedeniyle ortaya çıkan sorunları gidermek amacıyla hazırlanan “Yükseköğretim Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”, 28 Haziran 2008 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girdi.

3 aday Cumhurbaşkanlığına sunulacak
Buna göre, devlet üniversitelerinde rektör, profesör akademik unvanına sahip kişiler arasından görevdeki rektörün çağrısı ile toplanacak üniversite öğretim üyeleri tarafından seçilecek adaylar arasından Cumhurbaşkanınca atanacak. Rektörün görev süresi 4 yıl olacak ve süresi sona erenler aynı yöntemle yeniden atanabilecek. Ancak iki dönemden fazla rektörlük yapılamayacak.
Rektör, üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü tüzel kişiliğini temsil edecek. Rektör adayı seçimleri gizli oyla yapılacak. Oy veren her öğretim üyesi oy pusulasına yalnız bir isim yazabilecek. Birinci toplantıda öğretim üyelerinin en az yarısının hazır bulunması şarttı aranacak, bu sağlanamadığı takdirde toplantı 48 saat ertelenecek ve nisap aranmaksızın seçime geçilecek.
Bu toplantıda en çok oy alan altı kişi aday olarak seçilmiş sayılacak. Yükseköğretim Genel Kurulunun bu adaylar arasından seçeceği üç kişi Cumhurbaşkanlığına sunulacak. Cumhurbaşkanı, bunlar arasından birini seçecek ve rektör olarak atayacak.

Yeni üniversitelerde süreç
Yeni kurulan üniversitelerde rektör seçimi şöyle olacak:
Rektör adayı olarak başvuran profesörler arasından Yükseköğretim Genel Kurulunun seçeceği üç aday Cumhurbaşkanlığına sunulacak. Cumhurbaşkanı, bunlar arasından birini seçecek ve rektör olarak atayacak. Vakıflarca kurulan üniversitelerde rektör adaylarının seçimi ve rektörün atanması, ilgili mütevelli heyet tarafından yapılacak.

Yardımcı doçentlere ek koşul
Üniversiteler, yardımcı doçentlik kadrosuna atama için asgari koşulların yanında, Yükseköğretim Kurulunun onayını almak suretiyle, münhasıran bilimsel kaliteyi artırmak amacına yönelik olarak, bilim disiplinleri arasındaki farklılıkları da göz önünde bulundurarak, objektif ve denetlenebilir nitelikte ek koşullar belirleyebilecek.

Yılda iki kez doçentlik sınavı yapılacak
Doçentlik sınavı, Üniversitelerarası Kurulca yılda iki kere yapılacak. Adaylar, Üniversitelerarası Kurulun tespit edeceği tarihe kadar, Üniversitelerarası Kurula gerekli belge ve yayınlar ile birlikte başlıca bilim dalı ile uzmanlık ve araştırma konularını da bildirerek başvurabilecekler.
Doçentlik sınavına başvurabilmek için aşağıdaki şu şartlar aranacak:

- Bir lisans diploması aldıktan sonra, doktora veya tıpta uzmanlık unvanını veya Üniversitelerarası Kurulun önerisi üzerine Yükseköğretim Kurulunca tespit edilen belli sanat dallarının birinde yeterlik kazanmış olmak,

- Üniversitelerarası Kurulun her bir bilim disiplininin özelliklerini dikkate alarak belirteceği görüş çerçevesinde Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikte belirtilen şartları taşıyan özgün bilimsel yayın ve çalışmalar yapmak,

- Yükseköğretim Kurulunun belirlediği kıstaslar çerçevesinde yapılan merkezi yabancı dil sınavında başarılı olmak. Bu sınavın, adayın bilim dalı ile ilgili olması şartı aranmayacak. Bilim alanı bir yabancı dille ilgili olanlar bu sınavı başka bir yabancı dilde vermek zorunda olacak.

Doçentlik jürisi rapor hazırlayacak
Üniversitelerarası Kurul, adayın başvurduğu bilim veya sanat dalından beş kişilik bir jüri ve bu jüri için iki yedek üye tespit edecek. İlgili bilim veya sanat dalında yeterli öğretim üyesinin bulunmaması halinde, jüri üç üye ile teşkil edilebilecek.
Doçentlik sınav jürisinde yer alan asıl ve yedek üyeler, adayın akademik çalışmalarının her birini değerlendirerek hazırladıkları ayrıntılı ve gerekçeli kişisel raporlarını Üniversitelerarası Kurula gönderecek. Asıl üyelerin hukuken geçerli bir mazerete dayalı olarak raporunu verememesi halinde, yedek üyelerin raporları, sırasına göre değerlendirmeye esas alınacak. Değerlendirmeye esas alınan bu raporların birer örneği, eser incelemesi sonucuna ilişkin bildirim yazısı ile birlikte adaya gönderilecek.
Eser incelemesinde başarılı bulunan aday, doçentlik sınav jürisi tarafından, sözlü sınava tabi tutulacak. Jüri üyeleri, yapılan sözlü sınavın denetlenebilirliğini sağlamak için gerekli tedbirleri alacak.
Sözlü sınavda başarılı olması halinde, adaya ilgili bilim dalında doçentlik unvanı verilecek. Doçentlik sınavına ilişkin esas ve usuller, Üniversitelerarası Kurulun görüşü alınmak suretiyle Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek.

Doçentlik kadrosu ilan edilecek
Bir üniversite biriminde açık bulunan doçentlik kadrosu, rektörlükçe, isteklilerin başvurması için ilan edilecek. Müracaat eden adayların durumlarını incelemek üzere rektör tarafından varsa biri ilgili birim yöneticisi, en az biri de o üniversite dışından olmak üzere üç profesör tespit edilecek. Bu profesörler, adaylar hakkında ayrı ayrı mütalaalarını rektöre bildirecek. Rektör, bu mütalaalara dayanarak, üniversite yönetim kurulunun görüşünü de aldıktan sonra atamayı yapacak.
Üniversiteler, doçentlik kadrosuna atama için, Yükseköğretim Kurulunun onayını almak suretiyle, münhasıran bilimsel kaliteyi artırmak amacına yönelik olarak, bilim disiplinleri arasındaki farklılıkları da göz önünde bulundurarak, objektif ve denetlenebilir nitelikte ek koşullar belirleyebilecek.

Özgün yayın yapılacak
Profesörlüğe yükseltilerek atamada, “Doçentlik unvanını aldıktan sonra en az beş yıl süreyle, açık bulunan profesörlük kadrosu ile ilgili bilim alanında çalışmış olmak” ve “Doçentlik unvanını aldıktan sonra, ilgili bilim alanında özgün yayınlar veya çalışmalar yapmış olmak” gerekecek.
Üniversiteler, profesörlüğe yükseltilerek atama için aranan bu asgari koşulların yanında, Yükseköğretim Kurulunun onayını almak suretiyle, münhasıran bilimsel kaliteyi artırmak amacına yönelik olarak, bilim disiplinleri arasındaki farklılıkları da göz önünde bulundurarak, objektif ve denetlenebilir nitelikte ek koşullar belirleyebilecek.

Profesörler rektör tarafından atanacak
Profesörlüğe yükseltilerek atama yapılabilmesi için, üniversitelerde veya yüksek teknoloji enstitülerinde atama yapılacak olan profesörlük kadroları, rektörlük tarafından ilan edilecek. Profesörlük kadrosuna başvuran adayların durumlarını ve bilimsel niteliklerini tespit etmek için üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü yönetim kurulunca en az üçü başka üniversitelerden veya yüksek teknoloji enstitülerinden olmak üzere ilan edilen kadronun bilim alanıyla ilgili beş profesör seçilecek. Bu profesörler her aday için ayrı ayrı olmak üzere birer rapor yazacak ve kadroya atanacak birden fazla aday varsa tercihlerini bildirecek. Üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü yönetim kurulunun bu raporları göz önünde tutarak alacağı karar üzerine, rektör atamayı yapacak.

Vakıflar yüksekokul açabilecek
Vakıflar, kazanç amacına yönelik olmamak şartıyla ve mali ve idari hususlar dışında, akademik çalışmalar, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Kanun’da gösterilen esas ve usullere uymak kaydıyla, yükseköğretim kurumları veya bunlara bağlı birimlerden birini veya birden fazlasını ya da bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlı olmaksızın, ekonominin ihtiyaç duyduğu alanlarda yüksek nitelikli işgücü yetiştirmek amacıyla meslek yüksekokulu kurabilecekler.

Emeklilik yaşı 72
2006 yılından sonra kurulan devlet üniversitelerinde görev almaları şartıyla öğretim üyelerinin emeklilik yaşı yetmiş iki yaşını doldurulduğu tarih olacak. Bu uygulama, 31 Aralık 2015 tarihine kadar devam edecek.
Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezinin 2007 yılından devreden finansman fazlasının yüzde 25’i bu maddede değişiklik yapan Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir ay içinde Yükseköğretim Kurulu hesabına aktarılacak.

ÖSYM’den kaynak
Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezinin önceki yıldan devreden finansman fazlasının yüzde 25’i her yıl şubat ayı sonuna kadar Yükseköğretim Kurulu hesabına aktarılacak. Sermaye ödenekleri, yılı yatırım programı ile ilişkilendirilecek. Ödenek kaydedilen tutarlar, öncelikle yükseköğretim kurumlarının bilimsel araştırma projeleri ile yurt içi ve yurt dışı öğretim elemanı ve öğrenci değişim programlarının desteklenmesi, yurt içi ve yurt dışında öğretim üyesi ve araştırmacı yetiştirilmesi ile Yükseköğretim Kurulunun fiziki ve beşeri altyapısının güçlendirilmesi amacıyla kullanılacak.
Söz konusu hizmet ve faaliyetlere ilişkin olarak Yükseköğretim Kurulunca uygun görülen tutarlar, ilgili yükseköğretim kurumlarına tahakkuk ettirilmek suretiyle ödenecek. Bilimsel araştırma projelerinin desteklenmesi için yükseköğretim kurumlarına ödenen tutarlar, ilgili idarelerin bütçelerine gelir kaydedilmeksizin açılacak özel hesaplarda izlenecek. Aktarılan bu tutarların harcanması ve muhasebeleştirilmesine ilişkin esas ve usuller Maliye Bakanlığı ile Yükseköğretim Kurulu tarafından müştereken belirlenecek.